Giữa nhịp sống hối hả của biển đảo Phú Quốc đang từng ngày vươn mình phát triển, tại các bến cảng và ven dòng sông Dương Đông, vẫn có những người phụ nữ lặng lẽ mưu sinh bên những "biển cước" khổng lồ. Không ồn ào như cảnh tàu cập bến hay những khu du lịch sầm uất, nghề vá lưới âm thầm tồn tại như một mắt xích không thể thiếu của ngư nghiệp địa phương, giữ nhịp cho những chuyến vươn khơi bám biển.
Nhịp sống mưu sinh dưới những mái tôn ven bến. Từ sáng sớm, khi những con tàu đánh bắt xa bờ neo đậu dọc bến sông, dưới những nhà kho lợp tôn rộng lớn ngay sát mép nước, không khí lao động đã trở nên nhộn nhịp. Trên nền nhà chất đầy những tấm lưới đánh cá màu xanh thẫm, nâu đỏ xen lẫn hàng trăm chiếc phao xốp trắng, từng nhóm thợ - phần lớn là phụ nữ địa phương - ngồi quây quần, tỉ mỉ dò tìm từng lỗ rách.
Sau mỗi chuyến hành trình dài ngày trên biển, việc lưới bị rách do vướng san hô, đá ngầm, chân vịt tàu hay bị cá lớn xé toạc là điều khó tránh khỏi. Thay vì tốn hàng chục đến hàng trăm triệu đồng để mua mới hoàn toàn, các chủ ghe tàu tìm đến đội ngũ thợ vá lưới để sửa chữa ngư cụ, tiết kiệm chi phí và kịp thời chuẩn bị cho chuyến ra khơi kế tiếp.
Dụng cụ hành nghề của người thợ vá lưới vô cùng giản dị, chỉ gồm chiếc ghim đan bằng tre hoặc nhựa cứng, con dao nhỏ để cắt chỉ thừa và những cuộn chỉ cước. Giữa không gian ngổn ngang lưới, bên cạnh chiếc bình giữ nhiệt hay vài túi đồ nghề nhỏ đặt vội, đôi bàn tay của các chị, các cô vẫn thoăn thoắt luồn ghim, thắt nút; đôi chân kẹp chặt mép lưới để giữ độ căng – mọi thao tác diễn ra nhịp nhàng và chuẩn xác.
Nghề của sự kiên nhẫn và đôi bàn tay chai sần; thoạt nhìn, công việc ngồi một chỗ dưới mái che có vẻ nhẹ nhàng, nhưng chỉ những người gắn bó lâu năm mới thấu hiểu hết nỗi nhọc nhằn của nghề.
Đòi hỏi kỹ thuật và sự tỉ mỉ: Tùy vào từng loại lưới (lưới vây, lưới cào, lưới ghẹ...) với kích thước mắt lưới khác nhau, người thợ phải nắm vững quy luật đan để khi vá xong, lỗ hổng được lấp kín tự nhiên, không bị co rút hay làm lệch kết cấu chung của cả tấm lưới.
Áp lực sức khỏe và thời gian: Việc ngồi xếp bằng liên tục nhiều giờ liền trên những đống lưới dày khiến người thợ dễ bị đau lưng, mỏi cổ và nhức mắt. Những sợi cước sắc lẹm kéo qua lại liên tục làm đầu ngón tay chai sần, dễ trầy xước nếu sơ ý. Vào những đợt tàu cần xuất bến gấp, họ phải làm việc xuyên đêm, tranh thủ từng giờ để kịp giao lưới đúng hẹn.
Chị Giáp Thị Phụng "một thợ vá lưới lâu năm" tại khu vực Dương Đông, bộc bạch: "Nghề này không giàu nhưng chịu khó thì cũng có đồng ra đồng vào ổn định. Đàn ông trong nhà đi biển đánh bắt, phụ nữ ở nhà nhận lưới về vá. Ngày nào làm đều tay cũng kiếm được từ 250.000 đến 350.000 đồng. Cứ có tàu cập bến là lại có việc làm quanh năm." (chị ở giữa mặc áo màu nâu).
Giữ lửa hồn cốt làng chài giữa dòng chảy hiện đại. Phú Quốc hôm nay đang khoác lên mình diện mạo của một đô thị biển hiện đại, năng động. Nhiều người dân làng chài đã chuyển sang làm dịch vụ du lịch, nhà hàng, khách sạn với thu nhập cao hơn. Thế nhưng, tại các bến tàu ven sông Dương Đông, An Thới hay Hàm Ninh, những nhóm thợ vá lưới vẫn cần mẫn bám trụ với nghề.
Những nụ cười mộc mạc bên những tấm lưới rách, chiếc nón lá sờn màu đặt vội trên đống ngư cụ hay tiếng lách cách đều đặn của ghim đan đã tạo nên một bức tranh lao động bình dị, chân chất. Không chỉ mang lại kế sinh nhai cho hàng trăm lao động nữ tại địa phương, nghề vá lưới còn là sự tiếp nối truyền thống gắn bó máu thịt với biển cả – một nét đẹp văn hóa lao động bền bỉ làm nên sức sống riêng cho đảo Ngọc.
TIÊN TRẦN
